DİL EFELİK YAPMAYA GELMEZ

Zeki Sarıhan
Eğitimci – Yazar
(Independent Türkçe, 23 Kasım 2022)

Eğitim düzeyimiz çok düşüktü. Okuma – yazma bilenimiz çok azdı. Okuma-yazma bilenler acaba o zaman da Türkçeyi bu denli hor mu kullanıyorlardı, bilmiyorum ve sanmıyorum. Şimdi okuryazarlarımız çoğaldı. Cep telefonu da çıktıktan sonra, okumaz-yazmazımız nerdeyse kalmadı. Fakat ne yazma?

Okullarımızda sağlam dil sevgisi ve eğitimi almadığımız acı bir gerçektir. Bununla birlikte anamızdan öğrendiğimiz dil, meramımızı anlatmaya yeter. Hele kadınlarımız, dili çocuklara aktarma görevi genlerinde bulunduğundan bülbül gibi şakırlar. Fakat iş yazmaya gelince… Cep telefonlarına yazılan iletilere bakınız. Bir paragrafta birkaç yazım ve noktalama yanlışı görmek olanaklı.

Mezun olduğum yükseköğrenim kurumu mezunlarının sayfasında arkadaşlara daha dikkatli yazmalarını öğütleyince biri “Öğretmenliğin tutmuş, sana ne? Herkes istediği gibi yazar” notunu düşmüştü de susmak zorunda kalmıştım.

DİL BİR OKYANUS GİBİDİR

Her dil, uçsuz bucaksız bir âlemdir. Onun sırlarını keşfetmeye kimsenin ömrü yetmez. Şunun şurasında meramızı birkaç bin, haydi haydi birkaç on bin sözcükle anlatabilirsek ne mutlu. Bu yüzden yazarken hiç kimse kendisine tam güvenmemeli. Gerek bilgimizin eksikliğinden, gerek dikkatsizliğimizden birçok anlatım ve yazım hatası yapabiliriz. Hele, yazdığımız dil birkaç on yılda yazım kılavuzunu değiştiriyor, bu işten sorumlu kurumlar farklı yazımlar öneriyorsa?

Bu kurumlar şimdi nerdeyse tek bir yazımda birleştiler ama birçoğumuzun aklında eski kurallar kaldı. Bu nedenle uzun kısa ne yazarsak yazalım, elimizin altında bir yazım kılavuzu bulundurmakta yarar var. Ben yazdığım her metni birkaç kez okumadan ve hatalarımı düzeltmeden yayımlamıyorum.

Yayımlandıktan sonra da hatalarım ortaya çıkıyor. Kitaplarımı yayımlamadan önce güvendiğim bazı arkadaşlara okumalarını ve hatalarım konusunda beni uyarmalarını rica ediyorum. Oğlum daha 10 yaşlarındayken kitabımın müsveddesini (taslağını) önüne koyar, bulduğu her hataya karşılık kendisine 1 lira verirdim (Bir lira şimdikinin 10 kuruşu kadar olmalı). Bazı kitaplarımda ortaokul öğrencilerimin bile düzeltme yönünden emeği vardır.

Yayıncı İlhan Erdost, kitaplarında tek bir yazım yanlışının bulunmasına bile tahammül edemez. Basımevinden gelen prova baskıları dikkatle gözden geçirir, tek bir yanlış kalsa, onun da düzeltilip getirilmesini isterdi. Burada gazete ve kitap editörlerinin, düzeltmenlerinin görevi ortaya çıkar. Okuduğumuz yanlışsız metinlere nice göz nuru akmış olduğunu unutmayalım.

Gerçekte herkesin yaşamı bir “roman”dır. Sıradan insan yoktur. Bir çobanın, bir toplum önderinin, bir mahkûmun da dili yetkinlikle kullanıyorsa anlatacağı şeyler ilginç olabilir. Her birimizin yaşamı, alınacak derslerle doludur. Şimdi emekliliklerini yaşayan, ülkemizin siyasi olarak geçtiği badireli günlerden geçmiş arkadaşlara anılarını yazmalarını öneriyorum.

Son yıllarda, yaşadıklarını kendileriyle birlikte mezara götürmek istemeyen arkadaşlar, anılarını kitaplaştırıyor, bazıları kitapları bana da gönderiyor. Anı kitapları, daha kolay okunur. Yazarın yaşamını ve mücadelesini okurken, dönemin koşulları hakkında da bilgi sahibi oluruz. Fakat bunların bazıları, Türkçemizin canına okunmuş olarak yayımlanıyor. Onlara, kitabın metnini yayımlamadan önce başkalarına okutup okutmadıklarını soruyorum.

TÜRKÇENİN CANINA OKUMAK!

Kendilerine çok güvenmiş olmalılar ki, kimileri buna gereksinim duymamış. Sonuçta fotoğrafta gördüğünüz gibi sayfalar ortaya çıkıyor. Bu kitabı yazan arkadaşıma “Elinde kalan bütün  nüshaları imha et. Metni bir bilene okut ve düzeltilmiş nüshayı (örneği) yayımla” önerisinde bulundum. Kitaplarına kıyamadı. İkinci baskı yaparsa düzelttireceğini söyledi ama buna ömrü ne yazık ki yetmedi.

Öğretmen Dünyası‘nı çıkarırken bir meslektaşımızın gönderdiği yazılarda çok fazla yazım hatası bulunuyor, biz bunları düzelterek yayımlıyorduk. Bir kezinde, yazılarını gözden geçirerek göndermesini rica ettik. Teşekkür edecek yerde, burnundan kıl aldırmaya yanaşmadı. Bize köpürdü ve yazılarında hata olmadığını ileri sürdü. Metin üzerinde hatalarını işaretleyerek kendisine faksladık. Buna karşın geri adım atmadı, üstelik bizi mücadele ettiğimiz bir şeyle, Fetullahçılıkla suçlama yoluna gitti! Derginin danışma kurulu üyelerine tek tek telefon ederek bizimle işbirliği yapmamalarını istedi…

1968’lerde gençlik liderliği yapmış bir arkadaşın yazdığı kitapta pek çok hata bulunduğunu kendisine söylediğimde “Aman sorun yaptığın şeye bak!” diye karşılık verdi.

Dil konusu efelik yapmaya gelmez

Dil, koskoca bir milletin en değerli ortak malıdır. Bir kamu malına zarar vermek ne ise dilin başını gözünü yarmak da odur. Düzgün anlatmanın ve kurallara uyarak yazmanın yararı, yazdığımızın daha kolay anlaşılması ve istediğimiz etkiyi yapmasıdır.

 

DİL EFELİK YAPMAYA GELMEZ” hakkında 3 yorum

  1. Ekrem Sisalan

    İfade ve algılama, anlama yeteneği gibi kavramların üzerinde hassasiyetle durulmalıdır, eğitim bu yolda geliştirilmelidir. İletişimin kalitesi çok önemli çok.

    Cevapla
  2. Gönül Pınar Atacı

    Anadile ve anadilde eğitime, öğretime, yanlışsız yazma ve konuşma gereğine adanmış mükemmel bir teşhis, irdeleme, yorum, genelleme ve öneri. Yağız, en yiğit ve yavuz kahramanlar kuşağı 68’LİLER üyesi gazi ve duayyen eğitimci sevgili Zeki SARIHAN’ın insan ve vatan sever kalbine, üstün ve özgün DİLİNE, usta ve nasırlı ellerine, asla yılmaz ve yorulmaz kalemine sonsuz sağlık ve mutluluk, huzur ve güven dilekleri, yeni başarılar ve büyük umutlar.

    Cevapla
  3. Ahmet ışık

    Chp vizyon belgesi açıklayacakmış da

    Vizyon ,Öngörü demektir
    Sahi önünüzü görüyor musunuz ?

    Vizyon ,Misyon gibi yabanci kökenli sözcükleri belli bir eğitim düzeyinde olan nüfusumuzun çok dar bir kesimi anlayabilir.

    Chp nin oy alamadığı ozellikle cahil bırakılmış ,düşük eğitimli geniş kitleler
    Vizyon nedir ? Anlamaz .
    Duyunca uzaklaşir .

    Bu kesime yolsuzluklarla israf la nasıl yoksul işsiz ve ac bırakıldıklarını Türkçe sözcüklerle anlatmakta zorlanıyoruz

    Kullandığınız sözcükler ,karşınızdaki geniş kitle anlayıp algılarsa anlaşılırsiniz.

    Chp vizyon belgesi açıklayacakmış da
    Chp nin önce Halkı anlamasi gerek .

    Iyi bir öğretmen önce sınıfın algılama düzeyini anlamalı ki ; öğrencilerin anlayacağı dil ve örneklerle anlattıkları anlaşılsın

    Odtü de sunum yapmayacaksınız !

    Ortalama eğitimi ,ilk okul 3. Sınıf düzeyinde olan bir halka, kendi dilinden anlayacağı ve sıcak bulup da benimseyeceği sözcüklerle seslenseniz çatlar mısınız?

    Halkına yabancılaşma liberalizmin bulaşıcı hastalıklarının göstergesidir.

    Kurtaran ve Türkiye Cumhuriyetini Kuran Chp
    Kuruluşundaki gibi yeniden ;

    Türkiye Cumhuriyetini Bilimle ,Kültürle , sanayi ve tarımda Üretimi canlandırarak sorunlarımızı çözeceğini Açıklıyor ..denmeli .

    Vizyon ,Öngörü demektir
    Sahi önünüzü görüyor musunuz ?

    Cevapla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir