Prof. Dr. D. Ali Ercan’dan : PİRİ REİS PALAVRASI


Sayın Prof. Dr. D. Ali Ercan’dan..

PİRİ REİS PALAVRASI

Piri Reis 1470-1554 
Porträt von Mercator (vom Künstler Franz Hogenberg, 1602): Nach nur zwei Jahren...
Gerhard Mercator. 1512-1594  
Değerli arkadaşlar,  
Geçenlerde UNESCO tarafından 2013 yılı Piri Reis Haritası’nın 500. yılı  ilan edildi.
Herhalde UNESCO Milli Komitemiz aracılığıyla, 2 yıldır sürdürülen ve epey pahalıya mal olan yoğun “lobbi” girişimimizin başarılı bir sonucu olsa gerek…
Çünkü bu haritanın Dünya bilimi açısından önemli olduğuna ilişkin bir vurgu yok
UNESCO‘nun açıklamasında.   

Osmanlıcıların övüncü olan meşhur Piri Reis haritası üzerinde bir yığı mistik efsane yaratılmıştır;“o zamanki tekniklerle böyle bir haritanın çizilmiş olması mümkün değildi” denir.

Oysa hemen hemen Piri Reis ile aynı dönemde yaşamış (40 yıl ortak dönem) olan Avrupalı bilim adamı, filozof, Matematikçi, Astronom  Gerhard Mercator bir ölçüde kendi gözlem ve ölçümlerine, bir ölçüde zamanın denizcilik bilgilerine dayanarak, Piri Reis’e mal edilen haritadan çok daha duyarlı haritalar çizmiştir. Harita projeksiyon tekniklerinden biri de O’nun adını taşır. 

Mercator’un Dünya Haritası, 1587
 
Gerhard Mercator: Das Runde muss aufs Flache
 
Kanuni Sultan Süleyman tarafından idam ettirilen Piri Reis‘in 1513’te hazırladığı Dünya (?!) Haritasından bir bölüm Afrika’nın batı ve Güney Amerikanın doğu kıyılarını göstermektedir. Bu haritanın çiziminden 20 yıl önce 1492’de Amerika kıt’asına ulaşan Kristof Kolomb tarafından kullanılan harita bilgilerini içerdiği söylentisi yaygındır. Zaten bu kıyıların haritasını çıkarabilmesi için Piri Reis’in en azından 50 bin km’lik bir deniz yolculuğu yapmış olması gerekirdi ki; o zamanki gemi teknolojisi ile bu yolu katetmek 2 yıldan çok zaman alırdı. Üstelik Piri Reis’in Atlantik Okyanusu’na açıldığına ve 2 yıl süreyle Afrika ve Güney Amerika kıyıları boyunca gezi yaptığına ilişkin güvenilir bir bilgi ve belge de yok.

Çok büyük olasılıkla Avrupalı denizcilerden alınmış bir haritanın Osmanlıcasıdır, o denli..

UNESCO da açıklamasında zaten “Dünyanın” demiyor, “ülkenin tarinde önemli bir yer tutan” diyor ve
özenle seçilmiş “zamanının ender bir kalıntısı ve Dünya belleğinin bir parçasıdır” sözünü ekliyor, gönül almak için.
 
600 yıl hüküm sürmüş, ama Dünya bilim ve teknolojisine hemen hemen hiçbir katkısı olmamış Osmanlı’yı canlandırmak (rehabilite etmek) çabaları bence gereksiz; hem komik, hem de çok
pahalıya mal oluyor.Sevgilerimle.. æ
11.12.13

Piri_Reis_haritasi
Piri Reis’in “ünlü” haritası
 
***
“This map marks a significant event in the history of the country and has enabled its collective knowledge to be transmitted through generations. As a rare world map from the 15th and 16th centuries, Piri Reis World Map is an invaluable piece of the world’s documentary heritage as it provides insight on the history of its time. It is therefore part of the Memory of the World and should be made better known,” stated UNESCO.

Yayınlayan

Ahmet SALTIK

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
Prof.Dr. Ahmet SALTIK’ın özgeçmişi için manşette tıklayınız: CV_Ahmet_SALTIK

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir