Onur Öymen’den ODATV’ye Demeç

Oda TV’den Şenol Çarık’a dış politikadaki gelişmeler hakkında verdiğim mülakatın metni aşağıda sunulmuştur.

Onur ÖYMEN

“TERÖRLE MÜCADELEDE TÜRKİYE MAALESEF AMERİKA’DAN BEKLEDİĞİ DESTEĞİ GÖREMEMİŞTİR”

Şenol Çarık: Türkiye-ABD ilişkileri inişli-çıkışlı bir seyir izliyor. Özellikle de Suriye meselesiyle gerginlik arttı. Siz bu süreci nasıl değerlendiriyorsunuz?

Onur Öymen: Türkiye ile Amerika arasındaki ilişkilerde gerçekten uzun zamandan beri inişler ve çıkışlar yaşanıyor. İkinci Dünya Savaşından sonraki dönemde, Amerika’nın Türkiye’ye verdiği siyasi ve ekonomik destek Türk halkı tarafından memnuniyetle karşılanmıştı. Özellikle, Türkiye’nin NATO’ya girmesinden sonra, askeri alanda gerçekleştirilen işbirliği her iki ülkeye ve ittifaka yarar sağlamıştı.

Ancak, daha sonraki yıllarda ilişkilerimizde ciddi sıkıntılar yaşadık. Bunun en önemli sebeplerinden biri Türkiye ve Amerika’nın bizim açımızdan önem taşıyan Kıbrıs konusu, Ermeni meselesi, Kürt sorunu ve Ortadoğu’daki bazı gelişmelerle ilgili olarak temel tercihlerinin, stratejik menfaatlerinin ve beklentilerinin çoğu zaman örtüşmemesidir.

1964 yılında Kıbrıs Rumlarının Londra ve Zürih Antlaşmalarını ortadan kaldırmayı ve Türkleri Adadan tasfiye etmeyi amaçlayan saldırıların üzerine Türk hükümetinin Adadaki soydaşlarımızı korumak için yaptığı hazırlıklara karşı Başkan Johnson’ın Başbakan İnönü’ye gönderdiği ve tehditkâr ifadeler içeren mektup ülkelerimiz arasındaki dostluk ve ittifak ilişkilerini zedeleyici etkiler yapmıştı.

Yakın geçmişte, Türkiye’nin uluslararası anlaşmalara dayanarak gerçekleştirdiği Kıbrıs Barış Harekâtı’ndan sonra, Amerika’nın Türkiye’ye baskı yapma yolunu seçmesi ve bu amaçla Amerikan Kongresi’nin Türkiye’ye silah ambargosu uygulama yoluna gitmesi ilişkilerimize zarar vermiştir.

Son yıllarda, terörle mücadelede Türkiye maalesef Amerika’dan beklediği desteği görememiştir. İlişkilerin sağlıklı bir zemine oturtulabilmesi için Amerika’nın, Türkiye’nin temel çıkarları konusunda daha duyarlı ve yapıcı bir tutum izlemesi gerekmektedir.

“AMERİKA’NIN PYD İLE İŞBİRLİĞİ YOLUNA GİTMESİ VE TÜRKİYE’NİN UYARILARINI YETERİNCE DİKKATE ALMAMASI CİDDİ SIKINTI YARATMIŞTIR”

Şenol Çarık: Afrin Harekâtı başladı. Ulusal güvenlik, bölge güvenliği ve iç politika açısından bu harekâtı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Onur Öymen: Afrin Harekâtını güncel gelişmelerin ötesinde bölgedeki çıkar çatışmaları ve stratejik hedefler açısından değerlendirmek uygun olur. Amerika’nın IŞİD terör örgütüyle mücadele etmek için PKK ile işbirliği içinde hareket ettiği artık iyice anlaşılan PYD ile işbirliği yoluna gitmesi ve Türkiye’nin bu konudaki uyarılarını yeterince dikkate almaması ciddi bir sıkıntı yaratmıştır.

İngiltere’nin Ankara eski Büyükelçisi Richard Moore, Amerika’nın Şam eski Büyükelçisi Robert Ford PKK ile PYD arasındaki yakın ilişkiyi açıkça dile getirmişlerdir. Uluslararası Af Örgütü PYD’nin işgal ettiği köylerdeki evleri yıkmasını, insanları bir daha geri dönemeyecek şekilde göçe zorlamasını uluslararası insani hukuk açısından kuvvetle eleştirmiş ve bunun bir savaş suçu olduğunu belirtmiştir. Bu gerçeklere rağmen, Amerika’nın PYD’ye büyük miktarda silah yardımı yapması ve siyasi destek vermesi, özellikle IŞİD’in Suriye’deki gücünün ve etkinliğinin çok azaldığı bir dönemde bu yardım ve desteğini sürdürmesi IŞİD’in tasfiyesinin dışında da bazı hedef ve beklentilerinin olduğu izlenimini yaratmaktadır.

Özellikle, son zamanlarda, PYD’nin Kürtlerin yaşamadığı toprakları ve önemli petrol kaynaklarını ele geçirmesi bu örgütün hedefleri hakkında ciddi soruları gündeme getirmektedir.

PYD’nin bir yandan da Irak sınırı ile Akdeniz arasında bir koridor oluşturma çabası büyük devletlerin bölgeye ilişkin uzun vadeli amaçları açısından değerlendirilmelidir.

Bu gibi gelişmeler uzun yıllardan beri, Türkiye’ye yönelik saldırılarda bulunan PKK’ya destek anlamına gelecek ve dolayısıyla Türkiye’nin güvenliğine ciddi bir tehdit oluşturacaktır. Bu nedenle, Türkiye’nin Afrin’e müdahalesini ulusal güvenlik çıkarlarımız açısından kaçınılmaz bir hareket olarak değerlendirmek gerekir.

Kuşkusuz, PKK-PYD varlığının Afrin’den tasfiyesi tek başına Türkiye’nin sınır boyunca güvenliğine yönelik tehditleri bertaraf etmeye yetmeyecektir. Suriye’nin bütün topraklarında egemenliğini yeniden sağlaması Türkiye’nin güvenlik çıkarlarına da hizmet edecektir. Bu nedenle Türkiye ile Suriye arasında diplomatik temas kanallarının yeniden işletilmesi önem taşımaktadır.

“TÜRKİYE’NİN BÖLGE İLE İLGİLİ BÜTÜN DEVLETLERLE TEMASTA, DİYALOGDA VE İŞBİRLİĞİNDE BULUNMASI YADIRGANMAMALIDIR”

Şenol Çarık: Önümüzdeki dönemde çok kutuplu bir dünyanın var olacağı öngörülüyor. ABD’nin ulusal güvenlik strateji belgesinde Çin, Rusya ilişkileri bu çerçevede değerlendiriliyor. Türkiye bu tabloda sizce nasıl konumlanmalıdır?

Onur Öymen: Amerika’nın yeni ulusal strateji belgesinin ne Avrupa ne de Ortadoğu bölümlerinde Türkiye ile işbirliğinden söz etmesi düşündürücüdür. Ortadoğu ülkelerine komşu tek NATO üyesi olması Türkiye’nin stratejik önemini arttırmaktadır. Amerika’nın öteden beri, İsrail’in bölgedeki güvenlik çıkarlarının korunmasını önemli bir hedef saydığı görülmektedir. Ancak, gerek Amerika’nın gerek diğer NATO müttefiklerinin Ortadoğu’daki gelişmelere sadece İsrail’in menfaatleri açısından bakması ve yön vermeye çalışması İttifak dayanışmasına katkı sağlamaz. Türkiye’nin güvenlik çıkarlarının en etkili biçimde korunması diğer NATO müttefiklerinin güvenliğine de hizmet edecektir.

Türkiye bir yandan uluslararası taahhütlerine saygı gösterirken, bir yandan da ulusal çıkarlarını en etkili biçimde korumak zorundadır. Bu nedenle, Türkiye’nin bölge ile ilgili bütün devletlerle temasta, diyalogda ve gerektiğinde işbirliğinde bulunması yadırganmamalıdır.

“İKTİDAR BÖLGE ÜLKELERİYLE İLİŞKİLERDE VE TERÖRLE MÜCADELEDE GEÇMİŞTE BAŞARIYLA UYGULANAN BAZI POLİTİKALARI DEĞERLENDİRİP, ONLARDAN YARARLANMALIDIRI”

Şenol Çarık: AKP iktidarının dış politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Onur Öymen: Türkiye’nin dış politikasındaki gelişmeleri sadece AKP hükümetleri dönemiyle sınırlı bir çerçevede değerlendirmek eksik bir yaklaşım olur. Kıbrıs konusu, Kürt sorunu, Ermesi meselesi, Ege sorunları gibi konularda bazı büyük devletlerin Türkiye’nin çıkarlarıyla bağdaşmayan politikalar izlemeleri AKP döneminden önce de Türkiye’ye rahatsızlık veren konulardı.

AKP döneminde yabancı ülkelerin Türkiye’ye yönelik tutumlarında ve beklentilerinde özlü bir değişiklik olduğunu söylemek zordur.

2004 yılında Türkiye’nin AB üyeliği sürecine girmesi yolunda atılan bazı adımlar maalesef son zamanlarda yine Avrupa’dan kaynaklanan engellemelerle karşılaşmaktadır. Örneğin, Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin uluslararası antlaşmalara açıkça aykırı olarak AB’ye üye yapılması Türkiye’ye karşı dostane olmayan bir tavır olmuştur.

Bu gibi tavırlar ve Türkiye’nin Avrupa’dan dışlanmasına yönelik politikalar Türkiye’de demokrasi, özgürlükler ve insan hakları alanlarındaki bazı eksikliklerin giderilmesine yardımcı olacak nitelikte değildir. Tam tersine, Türkiye’yi Avrupa’dan büsbütün uzaklaştırıcı sonuçlar verebilir.

Aynı şekilde, Kıbrıs sorununun KKTC’ye karşı ambargolar uygulanarak baskı yöntemiyle çözülmek istenmesi de Türk milletinin AB’nin politikalarına yönelik kuşkularını büsbütün arttırmıştır.

Türk dış politikasının Cumhuriyetin temel ilkelerine yönelik olarak şekillendirilmesi her dönemde ülkemize kazanç sağlamış ve aksi yöndeki politikalar zarar vermiştir. AKP iktidarı dönemindeki dış politikamızın muhasebesini bu genel ölçüler çerçevesinde yapmak gerekir. Özellikle terör örgütüyle müzakere noktasından mücadele noktasına gelmesi iktidarın da evvelce yapılan bazı hataları düzeltme çabasına girdiği şeklinde yorumlanabilir.

İktidarın bölge ülkeleriyle ilişkilerde ve terörle mücadelede ülkemizin geçmişte başarıyla uyguladığı bazı politikaları değerlendirerek onlardan yararlanmaya çalışması bence isabetli olur. Bunların arasında, Ege’de Kardak konusunda Yunanistan’ın fiili durum yaratma çabalarına karşı Türkiye’nin izlediği kararlı tutum ve Öcalan’ın Suriye’den çıkartılması sonucunu veren etkili diplomasi örnek alınabilecek niteliktedir.

Dış politikamızı her türlü iç politika düşüncesinin dışında ulusal çıkarlar çerçevesinde, birlik ve beraberlik içinde yürütmek başarılı sonuçlar alma şansımızı arttıracaktır.

“DENKTAŞ EN ZOR KOŞULLARDA BİLE HALKININ VE ÜLKESİNİN ÇIKARLARI İÇİN CESARETLE MÜCADELE EDEN BİR DAVA ADAMIYDI”

Şenol Çarık: KKTC Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın aramızdan ayrılışının geçtiğimiz günlerde altıncı yıl dönümüydü. Sizin de bir açıklamanız oldu. Denktaş hem Kıbrıs davası için hem de Türkiye için sizce neden önemli bir isim?

Onur Öymen: Rauf Denktaş en zor koşullarda bile halkının ve ülkesinin çıkarları için yüksek bir cesaretle mücadele eden bir dava adamıydı. Dünyanın en küçük devletlerinden birinin lideri olmasına rağmen, dünyanın en büyük devletlerinin baskılarına karşı haklı davasını savunarak direnmesini bildi.

Atatürk ilkelerine, tam bağımsızlığa ve demokrasiye sahip çıkan Denktaş, Kıbrıs Türklerinin egemenliğini, eşitliğini ve özgürlüğünü savunmuş ve ülkesinin dünyanın demokratik ve özgür ülkeleri arasında yer alması için büyük çaba sarf etmişti.

Kıbrıs’ta görev yaptığım yıllarda ve daha sonraki dönemlerde Sayın Denktaş ile yakın çalışma içinde olmak bana onun yüksek değerlerini ve meziyetlerini bizzat görme fırsatı verdi.

Sayın Denktaş’ın anısı önünde bir kere daha saygıyla eğiliyorum.

 Saygılar, sevgiler, 25.01.2018
Onur Öymen
=================================
ODATV’ye verdiği demecin (kendisi mülakat diyor..) metnini bize de e-ileti ile yollayan Sayın Dr. Onur Öymen’e hem sorunun çözümüne nitelikli birikimi ve tartışılmaz uzmanlığı ile katkısı hem de paylaşımı için teşekkür ederiz.

Sevgi ve saygı ile. 27 Ocak 2018, Ankara

Dr. Ahmet SALTIK
Ankara Üniv. Tıp Fak. – Mülkiyeliler Birliği Üyesi
www.ahmetsaltik.net     profsaltik@gmail.com

Yayınlayan

Ahmet SALTIK

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ahmet SALTIK’ın özgeçmişi için manşette tıklayınız: CV_Ahmet_SALTIK

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir